Mibzer Çeşitleri ve Ayarı: Dekara Kaç Kg Tohum Atılır? Döner Deneme Rehberi
Mibzer ayarı doğru yapılmazsa tohum ya israf olur ya da bitki sıklığı düşer. Mibzer çeşitlerini ve döner deneme ile dekara tohum ayarının nasıl yapılacağını adım adım anlatıyoruz.

Kısa cevap: Mibzer ayarı, ekim öncesinde makine kaldırılıp tahrik tekerleği bir dekara karşılık gelen tur sayısı kadar çevrilerek düşen tohumun tartılması (döner deneme) ile yapılır. Çıkan miktar hedef dekar başı tohum miktarıyla karşılaştırılır ve dağıtım düzeni ayarlanarak deneme tekrarlanır.
Bu yazıda mibzer çeşitlerini, döner deneme hesabını ve ekim kalitesini etkileyen diğer ayarları ele alıyoruz. Tohum miktarı; çeşit, bin dane ağırlığı, çimlenme oranı ve bölge koşullarına göre değişir; bölgenizin tarım müdürlüğü önerilerini dikkate alın.
Mibzer çeşitleri
- Hububat mibzeri (üniversal mibzer): Buğday, arpa, yulaf gibi küçük taneli tohumları oluklu makaralarla sürekli akış halinde eker. Sıra arası dardır.
- Hassas ekim (pnömatik) mibzeri: Vakum veya basınçlı hava ile tohumları tek tek alıp belirli aralıklarla bırakır. Mısır, ayçiçeği, pamuk, şeker pancarı gibi ürünlerde kullanılır.
- Kombine (gübreli) mibzer: Tohumla birlikte gübreyi de ayrı bir hatla toprağa verir.
- Doğrudan ekim (anıza ekim) mibzeri: Toprak işlemeden, ağır disklerle anız içine ekim yapar.
- Özel ürün mibzerleri: Nohut, fasulye gibi iri taneli tohumlar için uygun dağıtım düzenine sahip mibzerler.
Döner deneme ile mibzer ayarı
1 dekar (1.000 m²) için tahrik tekerleğinin kaç tur dönmesi gerektiği şu formülle bulunur: Tur sayısı = 1.000 ÷ (π × tekerlek çapı (m) × iş genişliği (m)). İş genişliği, sıra sayısı × sıra arasıdır.
Örnek: Tekerlek çapı 0,60 m, 16 sıra ve 15 cm sıra arası (iş genişliği 2,4 m) olan bir mibzerde 1.000 ÷ (3,14 × 0,60 × 2,4) ≈ 221 tur gerekir. Pratikte zaman kazanmak için 1/10 dekar (yaklaşık 22 tur) çevrilip sonuç 10 ile çarpılır.
- 1. Mibzeri kaldırın ve tahrik tekerleğini serbest dönecek şekilde destekleyin.
- 2. Depoya tohum koyun, her ekici ayağın altına torba veya kap bağlayın.
- 3. Tekerleği ekim hızına yakın düzgün bir hızla hesaplanan tur kadar çevirin.
- 4. Toplanan tohumu tartın ve hedef miktarla karşılaştırın.
- 5. Dağıtım düzenini ayarlayıp denemeyi hedefe ulaşana kadar tekrarlayın.
- 6. Tüm ayaklardan düşen miktarların birbirine yakın olduğunu kontrol edin.
Dekara tohum miktarı nasıl belirlenir?
Hedef tohum miktarı şu formülle bulunur: kg/da = (istenen bitki sayısı, adet/m² × bin dane ağırlığı, g) ÷ (çimlenme oranı × tarla çıkış oranı) ÷ 1.000. Çimlenme ve çıkış oranları ondalık olarak yazılır (yüzde 95 = 0,95). Bin dane ağırlığı ve çimlenme oranı tohum etiketinde veya analiz raporunda yer alır.
Örnek: Metrekarede 450 bitki hedefleyen, bin dane ağırlığı 40 g, çimlenme yüzde 95 ve tarla çıkışı yüzde 85 olan bir buğday için: 450 × 40 ÷ (0,95 × 0,85) ÷ 1.000 ≈ 22,3 kg/da.
Ekim kalitesini etkileyen diğer ayarlar
- Ekim derinliği: Tohum büyüklüğüne göre ayarlanır; küçük tohumlar sığ, iri tohumlar daha derin ekilir.
- Ekim hızı: Aşırı hız, tohum dağılımını ve derinlik düzgünlüğünü bozar.
- Toprak hazırlığı: Kesekli veya çok gevşek yatak derinlik kontrolünü zorlaştırır.
- Kapatma ve bastırma: Tohumun toprakla temasını sağlar, çimlenmeyi düzenler.
- Sıra arası: Ürüne ve bakım planına (çapa, ilaçlama) göre seçilir.
Sık sorulan sorular
Mibzer ayarı ne sıklıkla yapılmalı?
Her ekim sezonu başında, tohum çeşidi veya tohum partisi değiştiğinde ve dağıtım düzeninde değişiklik yapıldığında döner deneme tekrarlanmalıdır.
Dekara kaç kg buğday atılır?
Bölge, çeşit, bin dane ağırlığı ve ekim zamanına göre değişir. Hesaplama örneğimizdeki gibi bitki sayısı ve bin dane ağırlığıyla bulunması en doğrusudur; bölgenizin tarım müdürlüğünün önerilerini de dikkate alın.
Hassas ekim mibzeri ile hububat ekilir mi?
Genellikle hayır. Hassas ekim mibzerleri tek tane ekim gerektiren ürünler için tasarlanmıştır; hububat için hububat mibzeri kullanılır.
