Tarım Makinesi İhracat ve İthalat Süreci: GTİP, Belgeler, Ödeme ve Lojistik Rehberi
Tarım makinesi ihracatı ve ithalatı; doğru GTİP sınıflandırması, eksiksiz belgeler, güvenli ödeme ve iyi planlanmış lojistik gerektirir. Süreci uçtan uca anlatıyoruz.

Kısa cevap: Tarım makinesi ihracatında süreç; ürünün doğru GTİP (gümrük tarife) koduyla sınıflandırılması, alıcıyla teslim şekli (Incoterms) ve ödeme yönteminin belirlenmesi, ticari fatura-çeki listesi-menşe belgesi gibi evrakın hazırlanması, hedef ülkenin sertifikasyon şartlarının karşılanması ve sevkiyatın gümrük beyannamesiyle yapılması adımlarından oluşur. İthalatta ise bunlara ek olarak Türkiye'deki uygunluk, vergi ve izin gereklilikleri devreye girer.
Alpino olarak tarım makineleri, ataşmanlar ve iş makinelerinin yurt içi ve uluslararası ticaretini yürütüyoruz. Bu rehber, sahada en sık karşılaştığımız soruları bir araya getiriyor. Dış ticaret mevzuatı, belge gereklilikleri ve vergi oranları ülkeye ve zamana göre değişir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; işlem öncesinde gümrük müşaviriniz, ihracatçı birliğiniz ve hedef ülkenin güncel düzenlemeleriyle teyit edin.
1. GTİP sınıflandırması
Doğru tarife pozisyonu; vergi, belge ve istatistik açısından her şeyin başlangıcıdır. Tarım makineleri ağırlıklı olarak şu fasıl ve pozisyonlarda yer alır (kesin 12 haneli kod için gümrük müşavirinize danışın):
- 84.32: Toprak işleme, ekim ve gübreleme makineleri (pulluk, diskaro, rotovatör, kültivatör, mibzer, gübre dağıtıcı)
- 84.33: Hasat ve biçme makineleri (çayır biçme makinesi, ot toplama tırmığı, balya makinesi)
- 84.24: Sıvı püskürtme cihazları (tarım ve bahçe pülverizatörleri, atomizörler)
- 84.36: Diğer tarım ve hayvancılık makineleri (yem hazırlama ve yem karma makineleri dâhil)
- 84.13: Pompalar (pistonlu ve membranlı ilaçlama pompaları)
- 87.01: Traktörler
- 87.16: Römorklar (tarımsal amaçlı römorklar dâhil)
2. Temel ihracat belgeleri
- Proforma fatura: Fiyat ve şartların alıcıyla netleştirildiği teklif
- Ticari fatura: Satışın resmî belgesi
- Çeki listesi (packing list): Koli/parça bazında ağırlık ve ölçüler
- Menşe belgesi: Ticaret odasından alınan menşe şahadetnamesi veya anlaşmaya göre tercihli menşe belgesi (EUR.1 vb.); AB'ye sevkiyatta A.TR dolaşım belgesi
- Taşıma belgesi: Karayolunda CMR, denizyolunda konşimento
- Uygunluk belgeleri: Hedef ülkeye göre CE, EAC, COC gibi sertifikalar
- Gümrük beyannamesi: Gümrük müşaviri aracılığıyla düzenlenir
3. Hedef ülke sertifikasyonu
Birçok ülke makine güvenliği ve uygunluk konusunda kendi belgesini ister. Avrupa Birliği'nde CE işareti; Avrasya Ekonomik Birliği ülkelerinde (Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Belarus, Ermenistan) EAC uygunluk belgesi; Irak'ta yükleme öncesi uygunluk doğrulama (COC) programı yaygın gereklilikler arasındadır. Özbekistan ve diğer ülkelerin de ulusal uygunluk prosedürleri bulunur.
Sertifikasyon süreleri sevkiyat takvimini doğrudan etkiler; belgeyi siparişten önce planlamak gecikmeleri önler.
4. Ödeme yöntemleri
- Peşin ödeme: İhracatçı için en güvenli, alıcı için en riskli yöntem
- Akreditif (L/C): Bankalar aracılığıyla belge karşılığı ödeme güvencesi; yüksek tutarlarda tercih edilir
- Vesaik mukabili: Belgeler alıcıya banka aracılığıyla ödeme karşılığında teslim edilir
- Mal mukabili: Mal teslim edildikten sonra ödeme; güvenilir, uzun soluklu ilişkilerde kullanılır
- Kısmi peşin + bakiye: Uygulamada sık görülen karma çözüm
5. Lojistik ve yükleme
Tarım makineleri hacimli ve düzensiz şekillidir. Yükleme planında makinelerin ölçüleri, sökülebilir parçaları (kardan mili, kanatlar, tekerlekler) ve istiflenebilirliği önceden çıkarılmalıdır. Orta Asya ve Orta Doğu'ya karayolu (tır) sevkiyatı, uzak pazarlara ise konteyner veya ro-ro taşımacılığı yaygındır.
Makinelerin sabitlenmesi, korozyona karşı korunması ve çeki listesindeki parça numaralarının makine üzerindeki etiketlerle eşleşmesi gümrükte zaman kazandırır.
6. İthalatta farklı olanlar
Türkiye'ye makine ithalatında ürünün güvenlik mevzuatına uygunluğu (CE ve teknik dosya), gümrük vergisi, KDV ve varsa ek mali yükümlülükler ile ürün güvenliği denetimleri devreye girer. AB menşeli sanayi ürünlerinde gümrük birliği kapsamında A.TR belgesiyle gümrük vergisi avantajı bulunur. Kullanılmış makine ithalatı ayrı düzenlemelere tabidir ve izin gerektirebilir.
Ayrıntılar için yurt dışından tarım makinesi ithalatı rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tarım makinesi ihracatında KDV ödenir mi?
Türkiye'de mal ihracatı KDV'den istisnadır. İstisna koşulları ve iade süreçleri için mali müşavirinize danışın.
Yem karma makinesinin GTİP kodu nedir?
Yem hazırlama makineleri genellikle 84.36 pozisyonunda sınıflandırılır. 12 haneli kesin kod için gümrük müşavirinizle teyit edin.
İhracat için hangi ödeme yöntemi en güvenlidir?
İhracatçı açısından peşin ödeme ve onaylı akreditif en güvenli yöntemlerdir. Yeni alıcılarla kısmi peşin ödeme sık tercih edilir.
Alpino hangi ülkelere sevkiyat yapıyor?
Alpino, Türkiye'den farklı ülkelere ve uluslararası pazarlar arasında tedarik ve satış yapar. Ülkenizi ve ihtiyacınızı iletişim formundan paylaşabilirsiniz.
